Một căn nhà phố có thể rất đẹp khi nhìn trên bản vẽ 3D nhưng chưa chắc đã thuận tiện khi bước vào ở. Ngoài những vấn đề về công năng, nhiều gia đình còn quan tâm đến các đại kỵ khi xây nhà phố theo phong thủy. Tuy nhiên, không nên gom tất cả thành một nhóm. Có điều xuất phát từ quan niệm truyền thống, trong khi một số lỗi lại liên quan trực tiếp đến kỹ thuật xây dựng, kết cấu hoặc quy định áp dụng cho khu đất.

Những điểm bất hợp lý trong thiết kế nên được rà soát trước khi xây nhà phố.
Có bản thiết kế trước nhưng chưa kiểm tra điều kiện của khu đất
Đây là bước nhiều người dễ bỏ qua khi quá tập trung vào việc chọn mẫu nhà. Cùng một thiết kế nhưng khi đặt lên hai khu đất khác nhau, phương án có thể phải thay đổi hoàn toàn. Chiều rộng và chiều sâu khu đất, hình dạng lô đất, quy định về xây dựng, khoảng lùi hay giới hạn về chiều cao đều có thể ảnh hưởng đến mặt bằng. Ví dụ, một mẫu nhà trên mạng có ban công rộng và diện tích xây dựng lớn. Nếu áp dụng nguyên mẫu mà chưa kiểm tra khu đất thực tế, đến lúc làm hồ sơ mới phát hiện một số chi tiết không phù hợp. Khi đó, phần thiết kế đã làm trước có thể phải chỉnh sửa lại. Ngược lại, nếu kiểm tra ngay từ đầu, kiến trúc sư có thể chủ động phân bổ diện tích theo điều kiện thực tế.

Hiện trạng khu đất và các điều kiện xây dựng cần được xác định trước khi lên mặt bằng.
Cửa trước nhìn xuyên thẳng đến cửa sau
Theo quan niệm phong thủy, cửa chính và cửa hậu nằm trên cùng một trục thường không được đánh giá cao. Cách bố trí này được cho là khiến luồng khí đi vào rồi thoát ra nhanh. Nếu bỏ qua yếu tố phong thủy, vẫn có một lý do thực tế để cân nhắc. Nhà phố vốn có chiều ngang hạn chế nên khi hai cửa nằm thẳng nhau, không gian bên trong rất dễ bị nhìn xuyên suốt từ ngoài vào.
Một người đứng trước cửa có thể nhìn thấy hành lang, khu bếp hoặc cửa phía cuối nhà. Điều này làm giảm sự riêng tư và khiến bố cục nhà thiếu điểm dừng. Nếu chưa thể thay đổi vị trí cửa, có thể tạo một lớp chuyển tiếp bằng:
- Tủ giày hoặc tủ trang trí.
- Vách ngăn nhẹ.
- Lam gỗ hoặc lam trang trí.
- Sảnh nhỏ ngay sau cửa.
- Điều chỉnh hướng mở cửa khi mặt bằng cho phép.
Cách xử lý này vừa phù hợp với nhu cầu sử dụng vừa giúp lối vào nhà có sự phân chia rõ ràng hơn.

Cửa chính và cửa hậu nên được xem xét cùng với hướng đi lại và tầm nhìn trong nhà.
Để cửa WC đối diện cửa bếp
Đây là tình huống thường xuất hiện ở những căn nhà có mặt bằng hẹp và được chia phòng theo một trục dài. Bếp là khu vực chuẩn bị thức ăn, trong khi WC cần sự kín đáo. Hai cánh cửa nằm đối diện nhau khiến tầm nhìn giữa hai khu vực bị mở trực tiếp. Không gian bếp vì thế dễ mất đi sự gọn gàng cần thiết. Nếu không muốn thay đổi vị trí hai phòng, có thể điều chỉnh phần cửa. Cửa WC đưa lệch sang một bên, thay đổi chiều mở hoặc tạo một đoạn hành lang nhỏ đều là những phương án có thể cân nhắc.
Về phong thủy, bếp và WC cũng thường được khuyên nên có sự tách biệt. Còn trong sinh hoạt, khoảng cách giữa hai khu vực giúp hạn chế mùi và tạo cảm giác sạch sẽ hơn. Điểm quan trọng là đừng chỉ nhìn vào vị trí phòng. Hướng cửa và đường di chuyển cũng quyết định khá nhiều đến sự thuận tiện của mặt bằng.

Hướng mở cửa và khoảng đệm có thể giúp tách bếp với khu vực vệ sinh.
Để dầm rơi đúng vào vị trí giường, bếp hoặc bàn thờ
Dầm là một phần của hệ kết cấu nhưng đôi khi chỉ được chú ý khi bắt đầu hoàn thiện nội thất. Theo quan niệm phong thủy, giường ngủ, bàn thờ hoặc bếp nằm dưới xà ngang thường là bố cục nên tránh. Trong thực tế, dầm thấp cũng có thể gây khó khăn cho việc kê đồ và hoàn thiện trần. Một chiếc giường đã xác định vị trí nhưng phía trên lại có dầm chạy ngang sẽ khiến cách bố trí nội thất phải thay đổi.
Với phòng thờ, vấn đề còn liên quan đến việc chọn vị trí đặt bàn thờ và xử lý trần. Đáng lưu ý, dầm và cột thuộc hệ kết cấu nên không thể tùy tiện phá bỏ sau khi xây. Nếu muốn thay đổi vị trí phòng, cần xem lại cả bản vẽ kết cấu. Tốt nhất, kiến trúc và kết cấu nên được triển khai song song. Khi hai phần này được phối hợp từ đầu, nguy cơ xuất hiện dầm vướng nội thất sẽ giảm đáng kể.

Dầm và cột nên được thể hiện rõ trong phương án nội thất để tránh phát sinh khi hoàn thiện.
Chọn số bậc cầu thang đẹp nhưng quên mất chuyện đi lại
Trong quá trình xây nhà, số bậc thường được tính theo quan niệm Sinh - Lão - Bệnh - Tử. Vì vậy, không ít gia đình ưu tiên tìm một con số được cho là đẹp trước khi tính các yếu tố còn lại. Cách làm này dễ khiến việc thiết kế bị đảo ngược. Một cầu thang tốt trước hết phải phù hợp với chiều cao tầng và diện tích thực tế. Nếu bậc quá cao, mặt bậc quá ngắn hoặc độ dốc lớn, việc lên xuống sẽ không thoải mái dù số bậc có đúng theo mong muốn.
Khi bố trí cầu thang, cần nhìn vào nhiều yếu tố cùng lúc:
- Cao độ giữa các tầng.
- Tổng số bậc.
- Kích thước từng bậc.
- Độ dốc của vế thang.
- Chiều rộng cầu thang.
- Chiếu nghỉ.
- Khoảng không phía trên.
- Hướng di chuyển trong nhà.
Với nhà phố, cầu thang còn liên quan trực tiếp đến diện tích phòng khách, bếp và hành lang. Vì thế, không nên chốt số bậc trước rồi mới tìm cách nhét cầu thang vào mặt bằng. Nếu gia chủ quan tâm đến phong thủy, số bậc có thể được cân nhắc trong quá trình thiết kế. Tuy nhiên, kích thước và sự an toàn khi sử dụng vẫn là những yếu tố cần được tính trước.

Cầu thang cần được cân đối giữa số bậc, diện tích, độ dốc và sự thuận tiện khi đi lại.
Cố biến lô đất méo thành mặt bằng vuông vức
Có những khu đất bị xéo một cạnh, tóp hậu hoặc nở hậu. Đây không nhất thiết là trở ngại nếu phương án thiết kế biết cách tận dụng. Sai lầm thường gặp là cố chia tất cả phòng thành hình chữ nhật thật đều nhau. Khi đó, những phần đất bị xéo có thể trở thành diện tích bỏ không hoặc tạo ra các góc rất khó kê nội thất.
Thay vì vậy, những vị trí này có thể dành cho chức năng phụ. Một góc nhỏ dùng làm tủ âm tường, kho, khu kỹ thuật hoặc giếng trời sẽ hợp lý hơn việc cố biến nó thành một phần của phòng ngủ. Ví dụ, nếu cuối nhà bị tóp lại, phòng ngủ không nhất thiết phải chạy hết theo phần đất đó. Có thể thu gọn phòng chính và đưa khu phụ trợ vào phần diện tích khó sử dụng. Như vậy, hình dạng khu đất trở thành một yếu tố để khai thác thay vì thứ phải cố xóa bỏ trong bản vẽ.

Phần đất xéo có thể được tận dụng cho kho, tủ, giếng trời hoặc khu vực phụ trợ.
Bảng kiểm tra nhanh trước khi xây nhà phố
|
Hạng mục |
Nội dung nên rà soát |
Ưu tiên |
|
Pháp lý |
Thông tin khu đất, quy hoạch, giấy phép, chỉ giới |
Rất cao |
|
Cửa chính |
Quan hệ với cửa hậu, WC, cầu thang và tầm nhìn |
Cao |
|
Cầu thang |
Vị trí, độ dốc, kích thước bậc, chiếu nghỉ |
Rất cao |
|
WC |
Vị trí, thông gió, chống thấm, đường thoát nước |
Rất cao |
|
Bếp |
Khoảng cách với WC, hướng cửa, giao thông |
Cao |
|
Phòng thờ |
Không gian yên tĩnh, vị trí phù hợp nhu cầu |
Cao |
|
Phòng ngủ |
Ánh sáng, thông gió, dầm và bố trí nội thất |
Cao |
|
Ranh đất |
Cửa sổ, ban công và các phần nhô ra |
Rất cao |
|
Mặt bằng |
Góc khó sử dụng, đất méo, diện tích chết |
Cao |
|
Kết cấu |
Vị trí cột, dầm và sự phù hợp với công năng |
Rất cao |
|
Kỹ thuật |
Điện, nước, điều hòa và vị trí thiết bị |
Rất cao |