Cách kiểm tra chất lượng bê tông tươi không phải cứ nhìn xe bồn, thấy bê tông dẻo đẹp rồi cho đổ là xong. Với nhà phố, chỉ cần bê tông sai độ sụt, cấp phối không đúng hoặc lấy mẫu không chuẩn thì kết quả kiểm tra sau này có thể không còn phản ánh đúng mẻ bê tông đã đưa vào kết cấu. Kinh nghiệm thực tế là chia việc kiểm tra thành 3 thời điểm: trước khi xe vào công trường, khi bê tông được giao đến và sau khi lấy mẫu. Làm đúng ba bước này sẽ dễ kiểm soát hơn nhiều.
Kinh nghiệm và cách để kiểm tra chất lượng bê tông tươi trong xây dựng.
Cách kiểm tra chất lượng bê tông tươi trước khi cho đổ
Trước tiên phải đối chiếu phiếu giao bê tông với đơn đặt hàng và hồ sơ thiết kế.
Các thông tin cần nhìn ngay:
- Mác hoặc cấp cường độ bê tông.
- Độ sụt yêu cầu.
- Loại bê tông.
- Kích thước cốt liệu lớn nhất.
- Phụ gia nếu có.
- Thời gian xuất trạm.
- Khối lượng bê tông.
- Mã xe hoặc thông tin nhận diện chuyến.
Ví dụ nhà phố đặt bê tông cho sàn với yêu cầu độ sụt nhất định nhưng xe giao đến lại có thông số khác. Không nên cho đổ trước rồi mới hỏi lại trạm. Bê tông đã vào kết cấu thì gần như không còn cơ hội đổi lại. Một điểm rất đáng chú ý là không nên đánh giá chất lượng bê tông chỉ bằng màu sắc. Bê tông nhìn “đẹp”, đồng đều và không bị phân tầng chưa có nghĩa là cường độ đạt thiết kế.
Đo độ sụt bê tông tươi để đánh giá độ dẻo và khả năng thi công.
Cách kiểm tra chất lượng bê tông về độ sụt bê tông tươi tại công trường
Đây là phép kiểm tra phổ biến nhất khi kiểm tra bê tông tươi. TCVN 3106:2022 quy định phương pháp xác định độ sụt của hỗn hợp bê tông. Tiêu chuẩn này thay thế TCVN 3106:1993. Với hỗn hợp sử dụng cốt liệu có kích thước danh nghĩa không quá 40 mm, phép thử sử dụng côn N1.
Quy trình thực tế
Phép thử cần được thực hiện bằng dụng cụ phù hợp và theo đúng tiêu chuẩn áp dụng. Về trình tự thực tế, người giám sát có thể theo dõi các bước chính sau:
- Làm ẩm dụng cụ và tấm nền.
- Đặt côn thử trên mặt nền phẳng.
- Đổ bê tông vào côn theo quy định.
- Đầm từng lớp đúng số lần.
- Gạt phẳng phần bê tông trên miệng côn.
- Nhấc côn thẳng đứng.
- Đo độ chênh lệch chiều cao của khối bê tông sau khi tháo côn.
Với côn N1 và hỗn hợp có độ sụt dưới 160 mm, TCVN 3106:2022 quy định đổ thành 3 lớp, mỗi lớp chọc 25 lần. Khi độ sụt nằm trong khoảng 160 - 220 mm, cách đổ và số lần chọc được điều chỉnh theo tiêu chuẩn. Thời gian tiến hành phép thử cũng được quy định rõ ràng trong cách kiểm tra chất lượng bê tông tươi để tránh kết quả bị ảnh hưởng bởi thời gian chờ.
Độ sụt bê tông bao nhiêu là đạt?
Không có một con số độ sụt dùng chung cho mọi công trình. Đây là chỗ nhiều gia chủ hiểu nhầm. Ví dụ, bê tông dùng cho cột, dầm, sàn hoặc bơm ở vị trí khó tiếp cận có thể có yêu cầu về tính công tác khác nhau. Độ sụt đạt hay không phải đối chiếu với yêu cầu đã được thiết kế, đặt hàng hoặc thỏa thuận kỹ thuật, chứ không thể thấy bê tông càng lỏng càng tốt. Nếu xe đến công trường mà bê tông quá khô, thợ đề nghị “thêm vài xô nước cho dễ bơm”, không nên đồng ý theo kiểu làm nhanh cho xong.
Công nhân lấy mẫu bê tông tươi để trộn tại công trình và tiến hành kiểm tra chất lượng bê tông.
Không được tự ý cho thêm nước vào xe bê tông
Đây là kinh nghiệm rất thực tế về cách kiểm tra chất lượng bê tông tươi thương phẩm. Có trường hợp xe bê tông đến công trường, đội thi công thấy hỗn hợp hơi cứng nên muốn thêm nước để bơm dễ hơn. Cách xử lý này không nên thực hiện tùy tiện. Thêm nước làm thay đổi tỷ lệ nước/chất kết dính và có thể ảnh hưởng đến tính chất của hỗn hợp cũng như cường độ sau này. Nếu bê tông không đạt độ sụt yêu cầu, phải xác định nguyên nhân và xử lý theo quy trình kỹ thuật, phụ gia và cấp phối được chấp thuận. Không biến công trường thành nơi “chỉnh công thức” bằng mắt.
Kiểm tra cường độ và lập biên bản kê khai thông tin mẫu bê tông.
Kiểm tra bằng mắt, nhìn gì ở bê tông tươi?
Không thể dùng mắt để xác nhận cường độ bê tông, nhưng quan sát bê tông tươi vẫn rất cần thiết trong cách kiểm tra chất lượng bê tông tươi thông dụng hiện nay.
Hãy để ý:
- Bê tông có bị phân tầng không? Nếu đá tách khỏi vữa hoặc nước nổi bất thường, cần kiểm tra lại.
- Bê tông có đồng đều không? Hỗn hợp nên có trạng thái phù hợp với cấp phối và yêu cầu thi công.
- Có dấu hiệu mất nước quá nhanh không? Thời tiết nóng, thời gian vận chuyển dài hoặc chờ đổ quá lâu đều có thể ảnh hưởng đến tính công tác.
- Xe có đúng thông tin trên phiếu giao hàng không? Đừng bỏ qua thời gian xuất trạm.
Quan sát bằng mắt chỉ là bước sàng lọc. Không thể lấy lý do “bê tông nhìn đẹp” để bỏ qua phép thử độ sụt hoặc lấy mẫu kiểm tra khi hồ sơ kỹ thuật yêu cầu.
Lấy mẫu bê tông tươi vào khuôn để chuẩn bị tiến hành kiểm tra cường độ nén.
Kiểm tra thời gian và quá trình giao bê tông
Bê tông tươi không phải vật liệu có thể để ngoài công trường bao lâu cũng được. Theo mục 5.2 TCVN 3105:2022 quy định việc lấy mẫu hỗn hợp bê tông trong trường hợp không có yêu cầu riêng được thực hiện trong vòng 15 phút sau thời điểm giao nhận thỏa thuận; sau khi lấy xong, việc thí nghiệm và đúc mẫu cũng có giới hạn thời gian cụ thể. Vì vậy, khi xe tới công trường nên ghi nhận:
Giờ xuất trạm → giờ xe tới → giờ bắt đầu kiểm tra → giờ lấy mẫu → giờ bắt đầu đổ.
Đặc biệt với công trình nhà phố nằm trong hẻm, xe phải chờ bơm hoặc bị kẹt đường, việc ghi thời gian càng cần thiết để đáp ứng đúng cách kiểm tra chất lượng bê tông của nhà phố.
Kiểm tra cường độ bê tông bằng mẫu nén
Độ sụt đạt không đồng nghĩa bê tông chắc chắn đạt cường độ thiết kế. Hai phép kiểm tra này trả lời hai câu hỏi khác nhau.
- Độ sụt: hỗn hợp bê tông tươi có tính công tác phù hợp không?
- Mẫu nén: bê tông sau khi đóng rắn có đạt yêu cầu cường độ theo thiết kế không?
TCVN 3118:2022 quy định phương pháp xác định cường độ chịu nén của bê tông và thay thế TCVN 3118:1993. Mẫu sau khi đúc phải được bảo dưỡng theo điều kiện phù hợp. TCVN 3105:2022 cũng quy định riêng điều kiện bảo dưỡng mẫu và thời gian giữ mẫu trong khuôn trước khi tháo. Vì vậy, mẫu bê tông làm sai ngay từ lúc lấy hoặc bảo dưỡng sai thì kết quả nén cũng mất giá trị tham khảo.
Mẫu bê tông được đưa vào máy nén để kiểm tra cường độ chịu lực.
