Xây một căn nhà thường bắt đầu bằng việc tìm báo giá. Gia chủ gọi vài đơn vị, gửi diện tích, số tầng rồi nhận về những con số khác nhau. Vì vậy, kinh nghiệm chọn nhà thầu xây dựng uy tín không nằm ở việc tìm đơn vị có giá thấp nhất. Quan trọng hơn là kiểm tra năng lực, công trình thực tế, vật tư, người trực tiếp quản lý và cách xử lý khi có vấn đề.

Kiểm tra kỹ năng lực và phạm vi công việc là bước nên làm trước khi ký hợp đồng xây dựng.
Người quen giới thiệu chưa phải là đủ
“Nhà này trước đây anh ấy làm rồi, cứ thuê đi.” Một lời giới thiệu như vậy có thể giúp tìm được đầu mối nhanh hơn, nhưng chưa đủ để quyết định ký hợp đồng. Mỗi công trình có yêu cầu khác nhau. Với kinh nghiệm chọn nhà thầu xây dựng uy tín, một đội từng làm tốt nhà phố 1 trệt 1 lầu chưa chắc đã có kinh nghiệm với nhà nhiều tầng, tầng hầm hoặc mặt bằng thi công chật hẹp.
Ngay cả trường hợp cùng xây nhà phố, điều kiện thi công cũng có thể khác rất nhiều. Nhà trong hẻm nhỏ sẽ khác nhà mặt tiền. Khu đất yếu sẽ khác nền đất thông thường. Công trình sát nhà bên cạnh cũng đòi hỏi cách tổ chức thi công khác.
Khi được người quen giới thiệu một đơn vị, nên hỏi thêm:
- Trước đây họ đã làm những công trình nào?
- Có công trình tương tự với căn nhà dự định xây không?
- Có thể xem một căn đã hoàn thiện không?
- Hiện có công trình nào đang thi công không?
- Người trực tiếp quản lý công trình là ai?
- Đội thi công là nhân sự của công ty hay thuê bên ngoài?
Nếu chỉ nhận được câu trả lời chung chung mà không có thông tin để kiểm tra, nên tìm hiểu thêm trước khi đặt cọc.

Xem công trình thực tế giúp đánh giá cách tổ chức thi công thay vì chỉ dựa vào hình ảnh quảng cáo.
Một câu hỏi nên hỏi ngay là “Khoản nào chưa nằm trong giá?”
Không ít khoản tiền phát sinh đến từ những hạng mục ban đầu không được nhắc tới. Có thể là:
- Ép cọc hoặc xử lý nền.
- Phá dỡ công trình cũ.
- Vận chuyển trong điều kiện mặt bằng khó.
- Điện, nước phục vụ thi công.
- Cửa và lan can.
- Đá cầu thang, đá bếp.
- Thiết bị vệ sinh.
- Đèn.
- Tủ bếp.
- Nội thất.
- Phần việc phát sinh do thay đổi thiết kế.
- Chênh lệch khi đổi vật liệu.
Không phải cứ thiếu những khoản trên trong báo giá là nhà thầu thiếu uy tín. Có thể chúng thực sự nằm ngoài phạm vi hợp đồng. Điều cần quan tâm là có nói rõ hay không. Một báo giá ghi rất ít hạng mục sẽ dễ khiến người đọc có cảm giác chi phí thấp. Nhưng đến khi cộng thêm những phần còn thiếu, ngân sách thực tế có thể thay đổi khá nhiều.

Xem xét hồ sơ năng lực, giấy phép kinh doanh và các dự án đã thực hiện của nhà thầu.
Ai sẽ trực tiếp quản lý công trình?
Đây là câu hỏi nhiều người quên hỏi về kinh nghiệm chọn nhà thầu xây dựng uy tín. Lúc tư vấn, gia chủ có thể làm việc với giám đốc hoặc nhân viên kinh doanh. Nhưng đến khi công trình khởi công, người xuất hiện tại hiện trường có thể là kỹ sư, chỉ huy trưởng hoặc một người khác trong đội thi công.
Vì vậy, trước khi ký hợp đồng nên biết rõ:
- Ai là người phụ trách trực tiếp căn nhà này?
- Sau đó hỏi tiếp:
- Người đó có phụ trách nhiều công trình cùng lúc không?
- Có lịch kiểm tra công trường cụ thể không?
- Ai chịu trách nhiệm nghiệm thu từng giai đoạn?
- Khi phát hiện lỗi thì báo cho ai?
- Gia chủ liên hệ trực tiếp với người phụ trách hay phải thông qua nhân viên kinh doanh?
Một quy trình liên hệ rõ ràng sẽ thuận tiện hơn rất nhiều khi công trình bắt đầu chạy.

Người phụ trách công trường là đầu mối quan trọng trong quá trình kiểm tra tiến độ và chất lượng.
Cách nhà thầu xử lý phát sinh mới đáng để hỏi
Một câu quảng cáo kiểu “cam kết không phát sinh” nghe rất dễ tạo thiện cảm. Nhưng khi xây dựng thực tế, kinh nghiệm chọn nhà thầu xây dựng uy tín có những thay đổi đến từ chính yêu cầu của chủ nhà hoặc điều kiện công trình.
Ví dụ, đang thi công thì muốn đổi gạch từ 300.000 đồng/m² lên loại 500.000 đồng/m². Lúc này, điều cần biết không phải là nhà thầu có phát sinh hay không. Cần biết họ tính khoản chênh lệch như thế nào. Nếu khối lượng thay đổi, phần thay đổi là bao nhiêu? Đơn giá mới được tính ra sao? Có ảnh hưởng đến các hạng mục liên quan không? Tốt nhất, phần thay đổi nên được xác nhận trước khi thi công. Tránh tình trạng công trình gần hoàn thành mới xuất hiện một danh sách phát sinh mà gia chủ không nhớ mình đã đồng ý từ lúc nào.

Báo giá càng cụ thể thì càng dễ đối chiếu giữa các đơn vị để tiến hành ký kết hợp đồng.
Checklist kinh nghiệm chọn nhà thầu xây dựng uy tín trước khi ký
Nếu phải rút gọn quá trình tìm hiểu thành một danh sách dễ kiểm tra, có thể đi theo thứ tự sau:
|
Bước |
Nội dung cần kiểm tra |
|
1 |
Xem hồ sơ và thông tin của đơn vị |
|
2 |
Tìm các công trình đã thực hiện |
|
3 |
Nếu có thể, xem công trình thực tế |
|
4 |
Hỏi người trực tiếp quản lý công trường |
|
5 |
Yêu cầu báo giá theo từng hạng mục |
|
6 |
Kiểm tra bảng vật tư |
|
7 |
Xác định phần việc không bao gồm |
|
8 |
Hỏi cách tính và xác nhận phát sinh |
|
9 |
Đọc kỹ tiến độ, thanh toán và nghiệm thu |
|
10 |
Kiểm tra điều khoản bảo hành trước khi đặt cọc |
Không cần tìm một nhà thầu chỉ vì họ quảng cáo “uy tín số 1” hay đưa ra mức giá thấp nhất. Một đơn vị phù hợp cần được nhìn từ nhiều phần: công trình đã làm, người trực tiếp phụ trách, vật tư sử dụng, phạm vi báo giá và cách cam kết trong hợp đồng. Nếu những thông tin này đều rõ ràng ngay từ đầu, gia chủ sẽ có cơ sở tốt hơn để quyết định và cũng dễ làm việc hơn trong suốt quá trình xây dựng.

Kiểm tra nghiệm thu và điều khoản bảo hành trước khi ký giúp hạn chế tranh chấp sau bàn giao.