Nếu phải chọn một nhóm vật liệu đáng kiểm tra kỹ nhất khi xây nhà, đó là vật liệu phần thô. Gạch có thể thay, màu sơn có thể đổi, nhưng bê tông, thép, xi măng hay vật liệu chống thấm đã nằm trong kết cấu thì rất khó sửa lại cho tử tế. Đây cũng là chỗ dễ phát sinh tranh cãi giữa chủ nhà và nhà thầu. Kinh nghiệm thực tế là đừng chọn vật liệu phần thô theo tên thương hiệu trước.

Kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô.
Trước khi mua vật liệu phần thô, phải chốt danh mục này
Không nên để đến lúc xe vật tư chạy tới mới bắt đầu hỏi. Kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô cho một căn nhà phố thông thường sẽ có nhiều nhóm vật liệu cần quản lý:
|
Nhóm vật liệu |
Cần kiểm tra chính |
|
Thép xây dựng |
Chủng loại, đường kính, tiêu chuẩn, nguồn gốc |
|
Xi măng |
Loại xi măng, tiêu chuẩn, ngày sản xuất, tình trạng bao |
|
Cát xây dựng |
Độ sạch, tạp chất, nguồn cát, mục đích sử dụng |
|
Đá |
Cỡ hạt, độ sạch, cấp phối |
|
Gạch xây |
Kích thước, độ đồng đều, nứt vỡ |
|
Bê tông |
Cấp độ bền, cấp phối, độ sụt, thời gian giao |
|
Nước trộn |
Chất lượng nước theo yêu cầu kỹ thuật |
|
Ống điện nước âm |
Chủng loại, kích thước, tiêu chuẩn, độ dày |
Điểm quan trọng: không phải vật liệu nào cũng dùng một loại cho mọi vị trí. Cát dùng cho xây tường và cát dùng cho bê tông có yêu cầu khác nhau. Tương tự, không thể lấy một thông số của thép rồi áp dụng cho mọi cấu kiện mà bỏ qua hồ sơ thiết kế.

Kỹ sư công trình kiểm tra bản vẽ và hiện trạng công trình đang xây dựng.
Chọn thép xây dựng đừng chỉ nhìn màu sắt
Thép xây dựng là khoản không nên tiết kiệm theo kiểu mua loại rẻ nhất. Điều cần quan tâm trước tiên trong kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô là thép có đúng chủng loại và đường kính theo hồ sơ thiết kế hay không. Không nên tự ý đổi đường kính, loại thép hoặc số lượng thanh chỉ vì nhà cung cấp báo giá rẻ hơn.
Khi thép giao đến công trường, nên kiểm tra:
- Đường kính danh nghĩa.
- Chủng loại thép.
- Nhãn hoặc thông tin nhận diện bó thép.
- Tình trạng bề mặt.
- Số lượng và khối lượng theo đơn hàng.
- Chứng từ chất lượng nếu hợp đồng yêu cầu.
Một chút gỉ bề mặt không nên bị đánh đồng với mọi trường hợp thép không đạt. Ngược lại, cũng không nên thấy thép còn sáng là mặc nhiên kết luận đạt. Thiết kế quy định gì thì mua đúng cái đó vẫn là nguyên tắc quan trọng nhất trong kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô.

Thép xây dựng đạt tiêu chuẩn được sử dụng trong thi công nhà phần thô.
Đá bê tông đừng bỏ qua cỡ hạt và độ sạch
Đá dùng cho bê tông cần phù hợp với cấp phối và yêu cầu của kết cấu. Một xe đá có nhiều bụi, đất hoặc tạp chất sẽ khiến việc kiểm soát cấp phối trở nên khó hơn. Cỡ hạt cũng cần phù hợp với cấu kiện và cấp phối được thiết kế. Đây là lý do không nên tự ý đổi đá hoặc điều chỉnh cấp phối chỉ vì muốn giảm tiền vật liệu với kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô. Với bê tông kết cấu, cấp phối không phải công thức “ước chừng vài xô đá, vài xô cát”. Việc lựa chọn thành phần bê tông phải dựa trên yêu cầu thiết kế và vật liệu thực tế.

Cát, đá và vật liệu phụ được kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng.
Bê tông tươi đừng chọn nhà cung cấp chỉ vì giá rẻ
Nếu sử dụng bê tông tươi, kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô cần kiểm tra cả trước khi xe đến và khi bê tông tới công trường. Phiếu giao hàng nên được đối chiếu với đơn đặt hàng, đặc biệt là cấp độ bền/cấp phối theo yêu cầu, thời gian xuất hàng, khối lượng và thông tin xe. Khi bê tông tới nơi, độ sụt là một chỉ tiêu thường được kiểm tra để đánh giá tính công tác của hỗn hợp bê tông. Nhưng độ sụt không phải là cường độ bê tông.
Đừng thấy bê tông “ướt hơn” rồi kết luận chắc chắn là bê tông yếu. Cũng không nên tự ý cho thêm nước vào xe để bê tông dễ đổ hơn. Nếu cần điều chỉnh tính công tác, phải xử lý theo yêu cầu kỹ thuật của cấp phối và đơn vị chịu trách nhiệm về bê tông. Đây là một trong những khoản không nên tiết kiệm bằng kinh nghiệm truyền miệng.
Gạch xây kiểm tra độ đồng đều trước khi xây hàng loạt
Gạch thường không phải vật liệu đắt nhất trong phần thô, nhưng số lượng sử dụng lại rất lớn. Chỉ cần gạch không đồng đều, cong vênh hoặc tỷ lệ vỡ cao, thợ xây sẽ mất thời gian xử lý và chất lượng tường cũng khó ổn định.
Trước khi nhập số lượng lớn, nên lấy mẫu kiểm tra với kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô:
- Kích thước có tương đối đồng đều không?
- Viên gạch có bị nứt nhiều?
- Góc cạnh có quá sứt mẻ?
- Màu sắc có chênh lệch bất thường?
- Tỷ lệ hao hụt thực tế ra sao?
Đừng chỉ kiểm tra một viên đẹp nhất trong cả pallet.

Gạch xây chất lượng cao, đảm bảo độ bền và khả năng chịu lực cho công trình.
Cách kiểm soát vật tư khi nhà thầu mua giúp
Nếu chọn xây nhà phần thô trọn gói vật tư, gia chủ không nhất thiết phải tự chạy đi mua từng bao xi măng. Cách dễ quản lý hơn là lập bảng vật tư được duyệt ngay trong hợp đồng kinh nghiệm chọn vật liệu xây nhà phần thô.
Ví dụ:
|
Vật liệu |
Nội dung cần chốt |
|
Thép |
Thương hiệu/chủng loại + đường kính + tiêu chuẩn |
|
Xi măng |
Loại + tiêu chuẩn + thương hiệu theo thỏa thuận |
|
Cát |
Mục đích sử dụng + yêu cầu chất lượng |
|
Đá |
Cỡ hạt + yêu cầu kỹ thuật |
|
Gạch |
Kích thước + loại gạch |
|
Bê tông |
Cấp độ bền/cấp phối + độ sụt theo thiết kế |
|
Ống nước |
Hãng + đường kính + tiêu chuẩn |
|
Ống điện |
Loại + kích thước + tiêu chuẩn |
Nếu nhà thầu muốn đổi sang vật liệu tương đương, nên có quy trình xác nhận trước khi thay. Không nên để tình huống “hết hàng nên đổi tạm” trở thành chuyện bình thường.

Đánh giá chất lượng nguyên vật liệu để chuẩn bị thi công phần thô cho nhà phố.