Có một kiểu mặt bằng rất dễ bắt gặp ở nhà phố: bước qua cửa chính, nhìn dọc theo phòng khách là thấy luôn cửa ở cuối nhà. Nhà càng dài, đường nhìn càng rõ. Nếu phía trước và phía sau đều mở cửa ở vị trí gần giữa nhà thì cảm giác này gần như không thể bỏ qua. Với người coi trọng phong thủy, phong thủy cửa chính và cửa sau, hai cửa nằm trên cùng một trục thường là chi tiết được kiểm tra khá kỹ. Còn xét theo sinh hoạt, vị trí này cũng có mặt thuận và bất tiện riêng. Đi lại nhanh, nhà có thêm hướng lấy gió nhưng phòng khách lại dễ bị nhìn xuyên từ ngoài vào. Do đó, khi xem vị trí cửa, không nên chỉ đặt câu hỏi “có đối nhau không?”. Cần nhìn thêm lối đi, cách kê đồ, độ riêng tư và mối liên hệ giữa cửa với những khu vực còn lại.

Cửa chính và cửa phía sau nên được tính cùng với toàn bộ mặt bằng thay vì xem riêng từng vị trí.
Đứng ở cửa chính và nhìn thử về phía cuối nhà
Đây là cách kiểm tra phong thủy cửa chính và cửa sau đơn giản nhất. Đứng ngay cửa vào và nhìn thẳng phía trước. Nếu cánh cửa cuối nhà hiện ra rõ ràng, không bị cầu thang, vách, tủ hoặc một khu vực chức năng nào cắt ngang, hai cửa đang tạo thành một đường nhìn trực tiếp. Hãy hình dung một căn nhà có phòng khách ở phía trước, khu bếp nằm giữa và sân nhỏ ở phía sau. Cửa mặt tiền đặt giữa nhà, cửa ra sân cũng đặt giữa. Người vừa bước vào đã có thể quan sát gần như toàn bộ chiều sâu công trình.
Phong thủy dân gian thường dùng những cách gọi như “xuyên tâm”, “xuyên đường” cho kiểu bố trí này. Đây là cách diễn giải của phong thủy truyền thống. Không có cơ sở khoa học để từ vị trí hai cánh cửa mà kết luận một gia đình sẽ có tài lộc hay gặp vấn đề về sức khỏe. Tuy nhiên, bản thân thiết kế này vẫn đáng xem xét. Một người đứng ngoài có thể nhìn sâu vào khu vực sinh hoạt. Khi mở cả hai cửa, gió dễ đi dọc theo chiều dài nhà. Phần giữa phòng khách cũng phải giữ một khoảng đủ rộng cho việc di chuyển. Chỉ cần cửa phía sau lệch sang trái hoặc phải, đường nhìn đã khác. Nếu không thể chuyển cửa, có thể tạo một điểm dừng bằng nội thất thay vì sửa tường.

Cửa sau lệch trục giúp hạn chế cảm giác nhìn xuyên suốt từ mặt tiền vào cuối nhà.
Không gian hẹp thì xử lý hai cửa ra sao?
Nhà phố có bề ngang nhỏ không thích hợp với quá nhiều vách kín. Một bức tường thêm vào có thể giải quyết đường nhìn nhưng lại lấy mất ánh sáng và diện tích sử dụng. Cách nhẹ nhàng hơn là tạo một đoạn chuyển tiếp ngay sau cửa phù hợp với phong thủy cửa chính và cửa sau. Khu vực này có thể chỉ đủ để đặt tủ giày, ghế nhỏ hoặc một chiếc kệ. Khi bước vào, người sử dụng không đi thẳng một mạch vào phòng khách mà có một khoảng chuyển hướng trước mắt. Cửa phía cuối nhà cũng có thể đưa về một bên nếu thiết kế cho phép. Khi đó, phần giữa nhà có thêm khoảng trống để bố trí bàn ghế hoặc các món đồ cần thiết.
Một mặt bằng có thể được tổ chức theo dạng:
Cửa chính → khoảng đệm → phòng khách → bếp → cửa phía sau.
Không cần làm khoảng đệm thật lớn. Điều quan trọng là nó tạo được sự thay đổi về hướng nhìn. Với nhà nhỏ, lam, kệ hở và tủ thấp thường dễ dùng hơn vách xây. Những món đồ này có thể thay đổi vị trí khi nhu cầu sinh hoạt thay đổi.
Nhìn nhanh theo từng trường hợp
|
Tình trạng |
Hướng xử lý |
|
Hai cửa vốn đã lệch |
Có thể giữ nếu đi lại thuận tiện |
|
Hai cửa nằm thẳng nhau |
Tạo khoảng đệm hoặc xem lại vị trí một cửa |
|
Cửa vào nhìn xuyên tới sân sau |
Đổi cách kê đồ, dùng kệ hoặc lam để bẻ hướng nhìn |
|
Có hành lang dài |
Giữ lối đi sạch và đủ rộng |
|
Bề ngang nhà hạn chế |
Ưu tiên đồ gọn, dễ di chuyển |
|
Công trình chưa thi công |
Điều chỉnh ngay trên bản vẽ |
Cũng cần nhìn tới cầu thang, bếp, nhà vệ sinh và cửa sổ. Một cánh cửa tưởng như đặt rất đẹp nhưng lại mở ra đúng vị trí bất tiện thì tổng thể vẫn chưa ổn.

Khoảng chuyển tiếp nhỏ ở cửa vào giúp phòng khách bớt cảm giác bị mở thẳng ra từ mặt tiền.
“Khí vào cửa trước, ra cửa sau” là quan niệm gì?
Trong phong thủy nhà ở và phong thủy cửa chính và cửa sau, cửa chính thường được xem là nơi đón khí. Khi một cánh cửa khác nằm thẳng phía đối diện, khí được cho là đi vào rồi nhanh chóng thoát ra ngoài. Từ cách hiểu này mới có câu nói “khí vào cửa trước, ra cửa sau”. Nên tách riêng phần quan niệm này với những vấn đề có thể quan sát bằng mắt. Phong thủy không phải cơ sở khoa học để khẳng định rằng hai cửa đối nhau sẽ làm thất thoát tiền bạc, ảnh hưởng sức khỏe hoặc khiến gia đình gặp vận xấu.
Nhưng về thiết kế nhà, đường cửa thẳng nhau có những biểu hiện rất cụ thể. Phòng khách dễ bị nhìn xuyên. Gió có thể chạy mạnh theo một hướng khi hai cửa mở. Đồ đạc ở giữa nhà khó kê tùy ý vì luôn phải chừa đường đi. Nếu phía sau là khu vực sinh hoạt riêng, việc nhìn từ cửa trước vào cũng làm giảm cảm giác kín đáo. Vì thế, gia đình không theo phong thủy vẫn có lý do để xem lại bố cục này. Còn với gia đình có thói quen xem phong thủy khi xây nhà, việc xử lý đường cửa có thể được đưa vào ngay từ giai đoạn lên phương án.

Trục cửa thẳng nhau tác động đến cả tầm nhìn và cách tổ chức lối đi trong nhà.
Hai cửa đã làm xong rồi mới thấy bất tiện
Nhà đã hoàn thiện thì không nên vội nghĩ tới phương án chuyển cửa chỉ vì phạm phong thủy cửa chính và cửa sau. Một ô cửa mới có thể kéo theo việc đục tường, sửa nền, xử lý điện nước hoặc sơn lại. Chưa kể nếu cửa phía sau liên quan đến khu vực chống thấm thì chi phí sửa chữa còn có thể phát sinh thêm. Trước tiên có thể thử những thay đổi nhỏ.
Đặt lam tại khu vực cửa vào
Lam gỗ hoặc vách có khe hở tạo ra một điểm chắn vừa đủ. Người bước vào không còn nhìn thẳng tới cuối nhà nhưng căn phòng vẫn có ánh sáng. Không cần làm kín toàn bộ. Một đoạn lam vừa phải thường dễ phối với nội thất hơn và không làm lối đi bị thu hẹp quá mức.
Để tủ giày ở vị trí hợp lý
Tủ giày vốn đã cần thiết ở khu vực cửa ra vào nên có thể tận dụng luôn làm lớp ngăn. Một mẫu tủ thấp hoặc tủ có phần trên thông thoáng sẽ giữ được độ rộng cho phòng khách. Sau này muốn đổi cách sắp xếp cũng dễ hơn so với một vách xây cố định.
Tạo một điểm xanh
Một chậu cây đặt ở góc phòng có thể làm đường nhìn bớt trống trải. Không nên đặt cây ngay giữa lối đi. Với nhà ống, một chậu có kích thước vừa phải là đủ. Mục đích chính là tạo điểm dừng cho mắt, không phải dùng cây để chắn cửa.
Dùng rèm cho cửa cuối nhà
Nếu cửa phía sau bằng kính, rèm là lựa chọn dễ thực hiện. Ban ngày mở rèm để lấy sáng. Khi cần hạn chế tầm nhìn, chỉ cần kéo lại. Không phải đụng đến tường hay thay đổi vị trí cửa nên phù hợp với những căn nhà đang sử dụng ổn định.

Những thay đổi nhỏ về nội thất có thể xử lý đường nhìn mà không ảnh hưởng đến kết cấu căn nhà.
Nếu còn đang thiết kế nhà, nên xử lý từ đâu?
Giai đoạn bản vẽ luôn dễ chỉnh hơn giai đoạn thi công. Kiến trúc sư có thể thử đưa cửa hậu sang bên, đổi hướng hành lang hoặc tạo một khoảng sảnh nhỏ. Khi chưa xây, những thay đổi này gần như chỉ nằm trên bản vẽ. Đến lúc nhà đã hoàn thiện, một thay đổi tưởng chừng rất nhỏ có thể liên quan tới nhiều phần khác. Vì vậy, phong thủy cửa chính và cửa sau nên được xem cùng với cách đi lại trong nhà ngay từ đầu.
Không chỉ cửa trước và cửa sau. Cầu thang nằm ở đâu? Bếp quay về hướng nào? Từ cửa bước vào có nhìn thẳng phòng ngủ không? Cửa sổ có tạo được ánh sáng cho khu vực giữa nhà không? Những câu hỏi này giúp việc bố trí thực tế hơn. Nếu nhà đã xây, cũng không nhất thiết phải sửa ngay. Có thể thử đổi vị trí sofa, tủ hoặc kệ trước. Sau đó mới tính tới lam, rèm hay những thay đổi lớn hơn.

Xử lý đường cửa trên bản vẽ thường đơn giản và ít tốn kém hơn sửa chữa sau khi công trình hoàn thiện.
Những điểm khác quanh cửa cũng đáng để ý
Cửa chính và cửa sau chỉ là một phần trong tổng thể mặt bằng. Khi xem lại thiết kế, có thể kiểm tra thêm:
- Cửa vào có nhìn thẳng nhà vệ sinh không?
- Phía trước cửa phòng ngủ có bị lộ trực tiếp từ ngoài vào không?
- Cửa có nằm ngay chân cầu thang?
- Đối diện cửa chính có phải một mảng kính lớn?
- Cửa phụ và cửa chính có tạo thành nhiều đoạn thẳng liên tiếp?
- Cửa ra ban công có nằm trên cùng tuyến nhìn?
- Phía sau cửa có đủ khoảng trống để mở và đi lại?
- Đồ đạc gần cửa có làm lối thoát bị hẹp?
Không phải vị trí nào trong danh sách cũng cần thay đổi. Điều quan trọng là xem nó có gây khó chịu khi sử dụng hay không. Một căn nhà tốt vẫn phải dễ đi lại, đủ sáng, có sự thông thoáng và giữ được khoảng riêng tư cần thiết. Phong thủy cửa chính và cửa sau có thể là một tiêu chí tham khảo khi bố trí cửa, nhưng không nên tách khỏi những yêu cầu vốn có của một không gian sống. Với nhà phố, chỉ một thay đổi nhỏ ở vị trí cửa đôi khi đã làm cách sử dụng cả căn nhà khác đi. Nếu còn ở giai đoạn thiết kế, nên xử lý ngay trên bản vẽ. Nếu nhà đã hoàn thiện, hãy thử những cách đơn giản trước khi tính đến việc sửa kết cấu.

Vị trí cửa được xử lý sớm trên bản vẽ sẽ giúp giảm đáng kể việc sửa chữa về sau.